Studia Periegetica

Przestrzenne uwarunkowania postrzegania nadmiernej turystyki: jakościowe badanie patologii morfologicznych w wybranych destynacjach turystycznych Chin

Ziming Li — 2026-07-11

Celem badania jest analiza sposobu, w jaki morfologia destynacji wpływa na postrzeganie zjawiska nadmiernej turystyki w czołowych obszarach recepcji turystycznej Chin i rodzi niezadowolenie turystów. Autor przeprowadza jakościową analizę trzech przypadków i stosuje kodowanie oparte na metodologii Denisa Gioii do analizy 120 opinii krytycznych opublikowanych w internecie na temat Zakazanego Miasta, Jeziora Zachodniego i wyspy Gulangyu. W badaniu zidentyfikowano trzy mechanizmy związane z morfologią: spowolnienie ruchu spowodowane zwężeniem w zamkniętych obiektach turystycznych, utrzymujące się zagęszczenie w obiektach otwartych oraz zagęszczenie infrastruktury w destynacjach wyspiarskich. Mechanizmy te pokazują, że niezadowolenie turystów nie wynika jedynie z dużej liczby odwiedzających, ale również ze sposobu, w jaki dostęp, ruch, widoczność i interfejsy transportowe przyczyniają się do wrażenia zatłoczenia. Badanie rozwija wiedzę uwzględniającą uwarunkowania morfologiczne na temat postrzegania nadmiernej turystyki i wskazuje, że zarządzanie destynacją nie powinno ograniczać się do kontrolowania liczby odwiedzających, ale musi też obejmować ukierunkowane działania w miejscach, gdzie tłok wpływa negatywnie na doświadczenia turystów.

Koncepcja turystyki regeneratywnej — możliwości implementacji na przykładzie produktu turystyki religijnej

Agnieszka Niezgoda — 2026-08-18

Celem artykułu jest przegląd założeń i wniosków dotyczących turystyki regeneratywnej, rozumianej jako nowa koncepcja, będąca odpowiedzią na potrzebę rozwoju badań związanych z globalnymi skutkami wzrostu popytu i podaży turystycznej. Celem aplikacyjnym jest ocena możliwości wdrożenia tej koncepcji na przykładzie produktu turystyki religijnej. Wykorzystując metodykę badań jakościowych (case study, analiza porównawcza), na przykładzie różnych krajów europejskich wykazano, które elementy produktów turystyki religijnej zawierają cechy turystyki regeneratywnej. Wartością dodaną są rekomendacje autorek dotyczące uzupełnienia wskazanych przykładów o elementy regeneratywne. Rezultaty badawcze wskazują, że turystyka religijna, pod warunkiem właściwego zaprogramowania produktu, daje duże możliwości wdrożenia założeń turystyki regeneratywnej. Głównym efektem teoriopoznawczym jest definicja oraz model, który wskazuje pięć elementów zapewniających, że dana forma turystyki może wpisywać się w koncepcję turystyki regeneratywnej.

Zróżnicowanie odwiedzających słowackie muzea i galerie w zależności od miejsca zamieszkania i celu podróży

Kristína Pančíková — 2026-08-19

W artykule dokonano analizy różnic między grupami zwiedzających wyróżnionymi na podstawie miejsca zamieszkania oraz tego, czy głównym celem podróży była wizyta w muzeum czy galerii. W badaniu wykorzystano dane ankietowe uzyskane od 1376 respondentów, którzy odwiedzili przynajmniej jedno z 79 muzeów i galerii na Słowacji. Odpowiedzi z każdej z 3 grup zwiedzających porównano za pomocą statystyk opisowych, testu chi-kwadrat Pearsona, testu Kruskala-Wallisa oraz skali ważności — realizacji (analizy IPA). Stwierdzono statystycznie istotne różnice w cechach zwiedzających, ocenach wybranych atrybutów muzeów i galerii, ogólnym poziomie zadowolenia oraz intencjach behawioralnych. Pomimo tych różnic, analiza IPA wykazała podobne priorytety strategiczne we wszystkich grupach zwiedzających. Wyniki badań wspierają zarządzanie zorientowane na zwiedzających i podejmowanie strategicznych decyzji, wskazując, że usługi uzupełniające powinny być dostosowane do oczekiwań różnych grup zwiedzających, przy jednoczesnym zachowaniu jakości kluczowych atrybutów muzeum i galerii.

Paradoks ekobehawioralny na obszarach chronionych: badanie zachowań osób odwiedzających Park Mokradłowy iSimangaliso w RPA

Michael Kuseni — 2026-08-27

Obszary chronione, początkowo tworzone jako odizolowane rezerwaty przyrody, coraz częściej nabierają charakteru dynamicznych środowisk oferujących zwiedzającym transformacyjne możliwości rekreacyjne. Co za tym idzie, turystów zachęca się do zachowań etycznych, które mają na celu wspieranie zrównoważonego rozwoju obszarów chronionych. Chociaż turyści często deklarują silne przywiązanie do wartości proekologicznych, nie ma pewności co do tego, w jakim stopniu ich deklaracje przekładają się na faktyczne zachowania etyczne. Niniejsze badanie analizuje ten paradoks ekobehawioarlany, aby określić, czy istnieje luka między deklarowanym znaczeniem zachowań etycznych a praktyką. W tym celu przeprowadzono badanie ankietowe z udziałem 323 respondentów stanowiących próbę dogodną i celową wybraną spośród osób odwiedzających Park Mokradłowy iSimangaliso (IWP). Zebrane dane dotyczące 23 wskaźników zachowań etycznych porównano za pomocą testu t dla prób parzystych. Wyniki potwierdzają istnienie statystycznie istotnego paradoksu ekobehawioralnego: chociaż osoby odwiedzające park silnie identyfikują się z etyką ochrony przyrody, ich zachowanie na miejscu nie odzwierciedla tych wartości. Wskazuje to na konieczność przyjęcia przez kierownictwo strategii stymulujących oraz poprawy sposobu, w jaki odwiedzający postrzegają środowisko naturalne, aby zniwelować rozdźwięk między deklaracjami a rzeczywistym zachowaniem.

Zjawisko nadmiernej turystyki jako kwestia zarządzania przestrzennego: mechanizmy planowania, skutki terytorialne i współzależność regionalna

Ziming Li — 2026-07-17

Nadmierna turystyka to jedno z kluczowych zagadnień w badaniach nad turystyką,
zarządzaniu miastami i polityce destynacji turystycznych. Jednak w toczącej się debacie przestrzeń
nadal w dużej mierze traktuje się jako kontekst, w którym pojawia się presja turystyczna, a nie jako
jeden z mechanizmów, poprzez które jest ona wytwarzana i odczuwana. Niniejszy artykuł przedstawia krytyczny przegląd dotychczasowych badań na temat nadmiernej turystyki z perspektywy planowania i badań regionalnych. Obejmuje on cztery główne nurty badawcze: podejścia oparte na liczbie odwiedzających i pojemności turystycznej, badania skupiające się na analizie postrzegania, badania
dotyczące zarządzania destynacją oraz polityczno-ekonomiczną krytykę turystyfikacji. Z przeglądu
wynika, że pomimo cennych wniosków, jakie dostarczają wspomniane nurty badawcze, reprezentujący
je autorzy nadal mniej uwagi poświęcają kwestiom morfologii, cyrkulacji ruchu, infrastrukturze,
zmianom w użytkowaniu gruntów, transformacji mieszkaniowej i współzależności występujących
na poziomie różnych skali przestrzennych. W związku z tym autor proponuje koncepcję zarządzania
przestrzennego, która wyjaśnia genezę presji turystycznej, mechanizmy przestrzenne, poprzez
które presja ta się objawia, mechanizmy instytucjonalne, które ją kształtują, oraz wynikające z niej nierównomierne skutki terytorialne. To nowe ujęcie pomaga wyjaśnić, dlaczego podobna liczba
odwiedzających może rodzić odmienne skutki w różnych miejscach i dlaczego trwałe rozwiązania
wymagają interwencji planistycznych wykraczających poza działania mające na celu rozpraszanie
ruchu turystycznego czy też wprowadzanie systemów rezerwacji oraz instrumentów cenowych.