Kapitał społeczny a globalny kryzys finansowy na początku XXI wieku - Szambelańczyk, Jan (Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, 2009)
Opracowanie traktuje o spektrum przyczyn globalnego kryzysu finansowego, ze szczególnym uwzględnieniem kapitału społecznego jako czynnika tego kryzysu oraz niektórych jego konsekwencjach. Przełom tysiącleci charakteryzuje bezprecedensowa dynamika obrotów finansowych, w tym zwłaszcza tych, za którymi nie następuje żaden przepływ towarów czy usług materialnych. Na niespotykaną w historii skalę rozwija się handel ryzykiem, a instytucje kredytowe coraz mniej przypominają nobliwe instytucje, w których dokonuje się dyskretnych transakcji finansowych, przekształcając się w sieciowe supermarkety. Powstanie tzw. around-the-world, around-the-clock rynków finansowych, na których główne transgraniczne transakcje są przeprowadzane w mgnieniu oka - w cyberprzestrzeni - reprezentują nie tylko ekonomiczny, ale też kompleksowy aspekt globalizacji. Zaś ekspansja globalizacji jest związana zarówno z a-terytorialnością, jak i re-terytorialnością przestrzeni ekonomiczno-społeczno-politycznej, co uwypukla znaczenie kapitału społecznego w tym procesie. Przy czym kapitał społeczny ma cechy nieformalnej instytucji, która konstytuuje potencjał przedsiębiorczości pojedynczych podmiotów lub ich grup, umożliwiający dostęp do zasobów, dzięki korzyściom wynikającym ze źródeł informacji. W dyskusjach o kryzysie dominują opinie o konieczności fundamentalnych zmian polityki ekonomicznej i regulacyjnej w skali całego świata, przede wszystkim w odniesieniu do rynków finansowych. Stwarza to okazję do zmniejszania luki między kapitałem społecznym i ekonomicznym. Nierównowaga ta bowiem stanowi istotny czynnik kryzysogenny. Fluktuacje związane z tzw. niewidzialną ręką na rynku byłyby generalnie mniej dolegliwe, gdyby nie radykalizowała ich zwierzęca natura, przyczyniająca się do tego, że powstające bańki spekulacyjne, o silnej legendzie - ograniczającej racjonalność inwestora - nie ulegają likwidacji odpowiednio wcześnie. Koncepcja kapitału społecznego umożliwia interpretację stosunków na rynku usług finansowych w różnych aspektach, w tym przede wszystkim w ujęciu transakcyjnym, ale także wizerunkowym. Jak dowodzą badania, kategoria klientowskiego wizerunku banku, generalizowana w społeczny wizerunek banków, jest jednym z podstawowych warunków społecznego zaufania do systemu bankowego i kapitalną determinantą stabilności systemu finansowego. Specyfika rynków finansowych stawia również na porządku dziennym kwestie ponadnarodowej, a nawet globalnej koordynacji rynków, które jak żadne inne podlegają procesom globalizacji i mogą powodować rozległe konsekwencje w takiej skali, korzystając z prywatyzacji "kreacji" pieniądza. (abstrakt oryginalny)