Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu

Vectors of development of basic economic activities in Ukraine in conditions of full-scale war

Svitlana Ishchuk — 2026-01-03

Pełnoskalowa agresja zbrojna Rosji spowodowała znaczne zniszczenia i straty
majątkowe ukraińskich przedsiębiorstw, zwłaszcza przemysłowych, rolniczych i handlowych.
Zmiana kierunków działalności gospodarczej w sektorze realnym pod wpływem
wojny spowodowała znaczące przemiany w strukturze gospodarki narodowej i procesach
społecznych. Celem artykułu jest ocena dynamiki i wyników podstawowych działań gospodarczych
w Ukrainie oraz nakreślenie perspektyw ich dalszego rozwoju. W tym kontekście
autorka analizuje aktualne trendy w produkcji i sprzedaży, wydajności pracy i efektywności
w sektorach: przemysłowym, rolniczym i handlowym gospodarki narodowej w porównaniu
ze stratami poniesionymi przez wskazane sektory w kontekście wojny na pełną skalę.
Ustalono, że pomimo ogólnie pozytywnych trendów w produkcji większości upraw efektywność
rolnictwa w Ukrainie znacznie spadła z powodu zmniejszenia wartości dodanej
przedsiębiorstw rolniczych. Autorka podkreśla pozytywną transformację struktury produkcji
przemysłowej, a w szczególności metalurgicznej, a także utrzymanie przez Ukrainę
wysokich pozycji w światowym rankingu tej ostatniej, pomimo nieodwracalnej utraty
zdolności produkcyjnych w tym segmencie przemysłu. Zmiany potencjału eksportowego
krajowego przemysłu przetwórczego przeanalizowano według produkcji. Diagnozuje się
dynamiczny rozwój handlu w Ukrainie, który niezmiennie ma największy udział w strukturze
sprzedawanych produktów, a także wykazuje najwyższe wskaźniki: wartości dodanej,
wynagrodzeń i liczby pracowników w przeliczeniu na pełne etaty. W artykule ujawniono
przewagę wskaźnika fizycznej wielkości obrotów przedsiębiorstw handlu detalicznego (osób
prawnych) nad wskaźnikiem fizycznej wielkości obrotów handlu hurtowego, co było wynikiem
aktywnego rozwoju sprzedaży detalicznej i internetowej. Nakreślono perspektywy
ożywienia i dalszego rozwoju przemysłu w Ukrainie.

Challenges and Prospects of the Effective Development of Ukraine’s Agricultural Exports

Luybomyr Sozanskyy — 2026-01-03

Uzasadniono, że wysoce wyspecjalizowana, zorientowana na surowce struktura ukraińskiego eksportu towarowego jest nieracjonalna i ekonomicznie nieefektywna. Ustalono, że jednym z wyzwań efektywnego (z punktu widzenia państwa) eksportu rolnego z Ukrainy jest wyjątkowo niska cena ukraińskich produktów rolnych na rynku światowym. Przedstawiono propozycje wzmocnienia skuteczności Uchwały Gabinetu Ministrów Ukrainy „W sprawie zatwierdzenia Procedury zatwierdzania minimalnych dopuszczalnych cen eksportowych na niektóre rodzaje towarów”. Oceniono trendy i zmiany strukturalne, które nastąpiły w wyniku przekształceń geoekonomicznych i geopolitycznych w strukturze geograficznej ukraińskiego eksportu rolnego (w przeliczeniu na olej słonecznikowy, kukurydzę i pszenicę). Przeanalizowano, jak zmienił się udział Ukrainy w strukturach geograficznych importu (w przeliczeniu na olej słonecznikowy, kukurydzę i pszenicę) krajów będących głównymi importerami produktów rolnych z Ukrainy. Na podstawie uzyskanych wniosków analitycznych przedstawiono perspektywy ekonomicznie efektywnego rozwoju ukraińskiego eksportu rolnego.

Development of the Export Potential of Agricultural Products During the War: Structural Changes

Olena Liakhovska — 2026-01-03

Celem tego badania była analiza zmian strukturalnych w eksporcie rolnym Ukrainy, na okres aktywnej fazy wojny (2022-2024). W oparciu o dane statystyczne przeanalizowano dynamikę wzrostu eksportu rolnego i zidentyfikowano sektory produkcji zorientowane na eksport na Ukrainie. Obliczono zmiany w strukturze eksportu towarów rolnych. Wyniki wskazują na wzrost udziału niektórych produktów rolnych w koszyku eksportowym Ukrainy w ostatnich latach (w 2024 r. prawie połowa eksportu Ukrainy). Przeprowadzono analizę zmian w strukturze geograficznej wybranych produktów rolnych w 2024 r. w porównaniu z 2021 r. Badanie wykazało, że pomimo znacznych zagrożeń і ryzyka, rolnictwo nadal aktywnie się rozwija i pozostaje kluczowym sektorem gospodarki zorientowanym na eksport. Pomimo zachodzących zmian strukturalnych w eksporcie rolnym, wskazują one na ciągły wzrost potencjału eksportowego pomimo niestabilnej sytuacji politycznej i gospodarczej.

Zmiany w przestrzenno-towarowej strukturze eksportu Ukrainy

OKSANA PROTSEVIAT — 2026-01-03

Celem artykułu jest analiza specyfiki procesów transformacyjnych w strukturze towarowej i geograficznej eksportu ukraińskiego w warunkach pełnoskalowego konfliktu zbrojnego. Metody badawcze opierają się na podejściu systemowym, strukturalno-funkcjonalnym oraz porównawczym, co umożliwia kompleksową ocenę zmian w handlu zagranicznym Ukrainy na poziomie makro- i mezoregionalnym. Wyniki analizy wskazują na spadek udziału eksportu towarowego w strukturze PKB Ukrainy w latach 2021–2023 oraz częściowe ożywienie w 2024 roku. Zidentyfikowano głębokie zaburzenia strukturalne wynikające z obniżonego popytu, zniszczenia infrastruktury oraz zakłóceń logistycznych. Utrzymuje się wysoki udział eksportu produktów rolno-spożywczych, spada eksport produktów mineralnych i metalurgicznych, a segment chemiczny wykazuje oznaki odbudowy. W strukturze geograficznej eksportu odnotowano przesunięcie aktywności ku regionom zachodnim i stołecznym oraz marginalizację regionów południowych i wschodnich. Zaobserwowano wzrost znaczenia Rumunii jako alternatywnego partnera logistycznego oraz zwiększenie udziału eksportu do krajów UE, zwłaszcza Polski, Hiszpanii i Niemiec. Wnioski obejmują potrzebę przejścia od eksportu surowcowego do technologicznego oraz konieczność instytucjonalnego wsparcia dla długofalowej transformacji strukturalnej. Kształtowanie nowych, odpornych kierunków eksportowych uznano za kluczowy element powojennej odbudowy gospodarczej Ukrainy.

BRICS z perspektywy polskiej w kontekście przełomu cywilizacyjnego i zmiany hegemonicznej — ujęcie historiozoficzne

Piotr Szczurowski — 2026-01-03

Celem niniejszego opracowania jest przeanalizowanie zagadnienia wzrostu wielowymiarowej potęgi BRICS ze strategicznej perspektywy Polski w ujęciu historiozoficznym, czyli przez pryzmat procesów długiego trwania, cykliczności dziejów, przełomów cywilizacyjnych i zmian hegemonicznych. Owa strategiczna perspektywa w takim ujęciu to cały XXI wiek, czyli siedem i pół dekady w przyszłość, przy uchwyceniu procesów mających swe początki wiele dekad czy nawet wiele stuleci temu. Mamy tu zatem do czynienia z ujęciem problemu w sposób najbardziej wielowymiarowy z możliwych z długoterminowymi interesami Polski jako punktem wyjścia analizy, co determinuje strategiczne wnioski dla tego państwa.

Analysis and role of innovation in the economic development of enterprises

Oleksandr Redko — 2026-01-03

Niniejsza praca bada koncepcję konkurencyjności w kontekście innowacyjnych produktów, podkreślając rolę innowacji w kształtowaniu sukcesu gospodarczego przedsiębiorstw na dzisiejszym szybko zmieniającym się globalnym rynku. Poprzez analizę porównawczą klasycznych i nowoczesnych teorii innowacji, badanie identyfikuje kluczowe cechy konkurencyjności i bada wpływ innowacji na rozwój biznesu. Badanie bada również znaczenie otwartych innowacji i współpracy zewnętrznej dla przyspieszenia postępu technologicznego. Przykładowe studium przypadku pokazuje, w jaki sposób zarówno klasyczne, jak i nowoczesne podejście do innowacji może poprawić wyniki finansowe i konkurencyjność, podkreślając potrzebę integracji przez przedsiębiorstwa tradycyjnych metod zarządzania ze współczesnymi technologiami w celu zapewnienia trwałego wzrostu. Wyniki badań dostarczają praktycznych zaleceń dla firm, w szczególności MŚP, dążących do zwiększenia swojej konkurencyjności w coraz bardziej dynamicznym otoczeniu rynkowym.

Analiza poziomu satysfakcji z jakości usług świadczonych przez regionalny port lotniczy za pomocą modelu Servqual na przykładzie lotniska w Katowicach

Michal Dudek — 2026-01-03

Transport lotniczy należy postrzegać jako system interakcji, składający się z wielu podmiotów, które są od siebie zależne oraz których funkcjonowanie jest niezbędne by prawidłowo mogła być zrealizowana usługa transportu powietrznego. Widać to w relacjach pomiędzy portami lotniczymi, przewoźnikami oraz pasażerami. Kluczową kwestią warunkującą prawidłowe funkcjonowanie transportu lotniczego jest bezpieczeństwo, natomiast cichą determinantą, która charakteryzuje pozycję rynkową portu lotniczego jest poziom jakości usług jakie on świadczy dla pasażerów i osób odwiedzających lotnisko. Pasażerowie coraz częściej oczekują dodatkowych wartości, a nie tylko sprawnej obsługi w porcie lotniczym. Porty lotnicze stają zatem przed pytaniem jak badać to dopasowanie usługi w stosunku do percepcji pasażerów, oraz jak zidentyfikować luki w tym czego oczekują, a co nabywają. Aby podołać temu zadaniu właściwym jest wykorzystanie metody która cechuje się dużą adaptacją do specyficznych uwarunkowań jakie determinują efektywne funkcjonowanie portu lotniczego. Może temu służyć jedna z bardziej elastycznych metod oceny jakości usług, jaką jest metoda Servqual. Wnioski przedstawione w niniejszym artykule bazują na badaniach autorskich przeprowadzonych z udziałem 10 respondentów, korzystających z usług południowego lotniska w Polsce.

Wycena przedsiębiorstwa w sprawach działowych

Adrian Przymuszała — 2026-01-03

Streszczenie.

Wycena przedsiębiorstwa jest procesem określenia jego wartości w jednostkach pieniężnych. Proces ten odbywa się z wykorzystaniem odpowiednio dobranych metod i narzędzi. Właściwe oszacowanie wartości przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części (ZCP) ma istotne znaczenie zwłaszcza w procesie sprzedaży czy fuzji. Oszacowana wartość przedsiębiorstwa stanowi o ostatecznej wartości transakcji. Obiektywna wycena staję się zatem istotnym nośnikiem informacji o sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.

Właściwie przeprowadzony proces wyceny dostarcza informacji o majątku, strukturze zobowiązań, należności czy wreszcie poddaje pod rozwagę perspektywy rozwojowe przedsiębiorstwa.

Proces wyceny przedsiębiorstwa wymaga od wyceniającego rozległej wiedzy nie tylko z zakresu finansów i ekonomii, ale również i prawa czy psychologii. Zwłaszcza, gdy dochodzi do sytuacji w której obecni właściciele pozostają w sporze korporacyjnym. Konsekwencją nieporozumień pomiędzy wspólnikami może być wystąpienie wspólnika z przedsiębiorstwa (spółki).

W niniejszym artykule autor dokonuje przeglądu dorobku teoretycznego w zakresie wyceny przedsiębiorą oraz omawia szczególny przypadek wyceny, tj. wystąpienie wspólnika ze spółki. Analiza została oparta o akta sądowe, które na potrzeby niniejszego artykułu zostały zanonimizowane.

Kluczowe słowa:

Wycena przedsiębiorstwa, wystąpienie wspólnika, completion accounts, podejście majątkowe, aktywa netto, skorygowane aktywa netto

Wiedza ubezpieczonych o polskim systemie rentowym i ich propozycje zmian w systemie

Roman Garbiec — 2026-01-03

Reforma polskiego systemu ubezpieczeń społecznych zrealizowana w 1999 roku nie objęła systemu rentowego. System ten funkcjonuje (z niewielkimi zmianami) według zasad wprowadzonych w 1971 roku. Pomimo tak starych rozwiązań w tym zakresie wiedza ubezpieczonych o nim jest nieodpowiednia.

Celem niniejszego artykułu jest prezentacja zakresu wiedzy ubezpieczonych o polskim systemie rentowym i ich propozycje reformy tego systemu . Metodą badawczą wykorzystaną w przygotowaniu artykułu była ankieta, którą zbadano 502 osoby ubezpieczone w polskim systemie ubezpieczeń społecznych oraz analiza literatury.

Zakres wiedzy ubezpieczonych o polskim systemie rentowym jest niewystarczający, znikomy lub żaden. Paradoksem jest fakt, że system ten jest obowiązkowy, a jego uczestnicy nie znają zasad funkcjonowania systemu i niezbyt chętnie chcą poszerzyć swoją wiedzę o nim. Niski stan wiedzy ubezpieczonych ma wpływ na ich propozycje reformy systemu. Z przeprowadzonego badania wynika, że znaczna część respondentów chce reformować publiczny system rentowy poprzez zwiększenie dopłat państwa albo zachować aktualne rozwiązania. W związku z tym konieczne są dalsze działania prowadzące do zwiększenia poziomu wiedzy ubezpieczonych wykorzystując między innymi wskazane przez nich propozycje. Zadania te winny być realizowane przez system edukacji w szkołach oraz działania firmy ubezpieczeniowej realizującej zadania z tego zakresu (ZUS) oraz pracodawców.

Prozdrowotne kampanie społeczne jako narzędzie kształtowania świadomości zdrowotnej Polaków

Karolina Sokołowska — 2026-01-03

Artykuł stanowi analizę determinant skuteczności prozdrowotnych kampanii społecznych w kontekście kształtowania zachowań zdrowotnych Polaków. W części teoretycznej omówiono definicje, funkcje oraz specyfikę kampanii promujących zdrowotnych zdrowie, ze szczególnym uwzględnieniem ich roli w procesach komunikacji społecznej. Natomiast w części empirycznej przedstawiono wyniki badań ankietowych dotyczących wpływu prozdrowotnych kampanii społecznych na zmianę zachowań Polaków. Wyniki badań potwierdzają, że odpowiednio dobrane narzędzia i strategie komunikacyjne decydują o zasięgu, wiarygodności oraz efektywności oddziaływania kampanii. Stwierdzono, że kampanie prozdrowotne pełnią nie tylko funkcję informacyjno- edukacyjną, lecz także inicjują i sprzyjają trwałym zmianom zachowań, obejmującym m.in. poprawę nawyków żywieniowych, zwiększenie aktywności fizycznej czy regularne wykonywanie badań profilaktycznych. Uzyskane rezultaty wskazują na konieczność intensyfikacji i personalizacji kampanii. W artykule podjęto próbę zwrócenia uwagi na niezbędność tworzenia prozdrowotnych kampanii społecznych.