Bezpieczeństwo finansowe a rentowność w polskim sektorze bankowym (2015–2024)

Nikola Markiewicz

doi:10.58683/dnswsb.2154

Data publikacji : 2026-06-17

Bezpieczeństwo finansowe a rentowność w polskim sektorze bankowym (2015–2024)

Nikola Markiewicz

DOI: https://doi.org/10.58683/dnswsb.2154

Abstrakt

W artykule przeanalizowano zależność między bezpieczeństwem finansowym, określanym przez wskaźniki adekwatności kapitałowej oraz płynności finansowej, a rentownością polskiego sektora bankowego w latach 2015–2024. Wybrany okres, ze względu na swoją szczególną przydatność do uchwycenia zmian w relacjach między badanymi zmiennymi, pozwolił uzupełnić wiedzę w tym zakresie oraz lepiej zobrazować ich ewolucję w czasie intensywnych zmian gospodarczych, regulacyjnych oraz technologicznych. Do badań wykorzystano roczne dane instytucji nadzorczych i statystycznych, takich jak KNF, NBP czy GUS, zastosowano narzędzia analizy korelacyjnej (współczynnik korelacji liniowej Pearsona) oraz testy istotności statystycznej (test t-Studenta). Wyniki badań nie potwierdziły hipotezy o istnieniu słabej ujemnej korelacji między bezpieczeństwem finansowym a rentownością. Wykazano natomiast, że wyższa jakość kapitału i płynność finansowa są dodatnio i umiarkowanie skorelowane z wybranymi aspektami rentowności, szczególnie z marżą odsetkową netto (NIM) oraz efektywnością kosztową (C/I). Ponadto uzyskane wyniki uwidoczniły złożoność badanej relacji i wskazały potrzebę dalszych, pogłębionych analiz, np. na większej próbie badawczej(porównanie z UE lub z podziałem na grupy banków, np. banki spółdzielcze i komercyjne) lub badania krótszych okresów (kwartalnych bądź miesięcznych).

Słowa kluczowe:

bezpieczeństwo finansowe, polski sektor bankowy, rentowność, adekwatność kapitałowa, płynność finansowa, korelacja Pearsona, regulacje bankowe

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Markiewicz, N. (2026). Bezpieczeństwo finansowe a rentowność w polskim sektorze bankowym (2015–2024). Debiuty Naukowe Studentów Wyższej Szkoły Bankowej, (ONLINE FIRST). https://doi.org/10.58683/dnswsb.2154

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Bibliografia

Basel Committee on Banking Supervision. (1988, 15 lipca). International convergence of capital measurement and capital standards. https://www.bis.org/publ/bcbs04a.pdf

Basel Committee on Banking Supervision. (2004, 29 kwietnia). Bank Failures in Mature Economies. Working Paper, 13. https://www.bis.org/publ/bcbs_wp13.pdf

Basel Committee on Banking Supervision. (2010, 16 grudnia). Basel III: International framework for liquidity risk measurement, standards and monitoring. https://www.bis.org/publ/bcbs188.pdf

Basel Committee on Banking Supervision. (2011, 1 czerwca — wersja poprawiona). Basel III: A global regulatory framework for more resilient banks and banking systems. https://www.bis.org/publ/bcbs189.pdf

Chaikovska, I. (2019a). Przyrost regulacji bankowych w Unii Europejskiej a działania dyscyplinujące organów nadzoru bankowego w okresie pokryzysowym. Głos Prawa. Przegląd Prawniczy Allerhanda, 2(1[3]), 30–49.

Chaikovska, I. (2019b). Zasada zapewnienia zgodności i działania dyscyplinujące organów nadzoru bankowego w okresie pokryzysowym. Bezpieczny Bank, 3(76), 29–53. https://doi.org/10.26354/bb.2.3.76.2019

Cirin, P. (2019). Analiza wybranych wskaźników sfery cyfrowej i finansowej w polskim sektorze bankowym w latach 2014–2018. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, 5(983), 89–108. https://doi.org/10.15678/ZNUEK.2019.0983.0506

Czechowska, I.W., Lipiński, C., Sikorski, J., Stawska, J., & Zatoń, W. (2021). Efekty obciążeń regulacyjnych i fiskalnych sektora bankowego dla akcji kredytowej banków przed pandemią COVID-19 i w trakcie jej trwania. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8220-615–619

Drabik, K., Kozdra, K., Kuśmierczyk, K., & Piechota, K., (2023). Wskaźniki rentowności i ich analiza na przykładzie wybranego przedsiębiorstwa. Zeszyty Naukowe Wydziału Ekonomii i Finansów Uniwersytetu Radomskiego im. Kazimierza Pułaskiego, Studia Ekonomiczne, Prawne i Administracyjne, 4, 94–103. https://doi.org/10.24136/sepia.2023.022

Dyrektywa. (2013). Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, zmieniającymi dyrektywę 2002/87/WE i uchylająca dyrektywy 2006/48/WE oraz 2006/49/WE.

Dyrektywa. (2019). Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/878 z dnia 20 maja 2019 r. zmieniająca dyrektywę 2013/36/UE w odniesieniu do podmiotów zwolnionych, finansowych spółek holdingowych, finansowych spółek holdingowych o działalności mieszanej, wynagrodzeń, środków i uprawnień nadzorczych oraz środków ochrony kapitału.

Dyrektywa. (2024). Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1619 z dnia 31 maja 2024 r. w sprawie zmiany dyrektywy 2013/36/UE w odniesieniu do uprawnień nadzorczych, sankcji, oddziałów z państw trzecich i ryzyk środowiskowych, społecznych i z zakresu ładu korporacyjnego.

Iwanicz-Drozdowska, M. (2021). Zarządzanie finansowe bankiem w erze cyfrowej. PWE.

Klepková Vodová, P. (2016). Bank Liquidity and Profitability in the Polish Banking Sector. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Finansów i Prawa w Bielsku-Białej, 1, 21–35.

Klimontowicz, M. (red.) (2017). Bankowość dla Praktyków. Europejski Certyfikat Bankowca EFCB 3E. Praca zbiorowa. Związek Banków Polskich.

Koleśnik, J. (2014). Adekwatność kapitałowa banków. Standardy regulacyjne. Difin.

Komisja Nadzoru Bankowego. (2002). Rekomendacja P dotycząca systemu monitorowania płynności finansowej banków. https://www.knf.gov.pl/knf/pl/komponenty/img/rekomendacja_p_8564.pdf

Komisja Nadzoru Finansowego. (2015–2024). Informacja na temat sytuacji sektora bankowego za lata 2015–2024. https://www.knf.gov.pl/dane_i_opracowania?categories=%2Fpublikacje_i_opracowania%2Fdane_statystyczne%2Fbankowy&categories=%2Fpublikacje_i_opracowania%2Fraporty_i_opracowania%2Fbankowy&searchText=&dateFrom=&dateTo=

Komisja Nadzoru Finansowego. (2024, 5 lipca). Historia powstania pakietu CRD/CRR. https://www.knf.gov.pl/dla_rynku/pakiet_crd4/historia_zalozenia#1

Kozińska, M. (2021). Banki centralne Unii Europejskiej jako element sieci bezpieczeństwa finansowego w czasie pandemii COVID-19. CeDeWu.

Łon, E. (1998). Długi dystans. Korelacja między płynnością a rentownością współczesnych banków. Bank, 5/98.

Narodowy Bank Polski. (2015–2024). Raport o stabilności systemu finansowego. Departament Stabilności Finansowej. www.nbp.pl

Pietrzak, B., & Wasiak, K. (2017). Stabilność i bezpieczeństwo systemu bankowego — aspekty instytucjonalne i operacyjne. Kwartalnik Kolegium Ekonomiczno-Społecznego. Studia i Prace, 1, 121–142. https://doi.org/10.33119/KKESSiP.2017.1.8

Pluskota, A., Bolek, M., & Wolski, R. (2020). Liquidity — Profitability Relationship Analysed with the Granger Causality Test on the Example of the Warsow Stock Exchange. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio H — Oeconomia, 54(2), 89–101. http://dx.doi.org/10.17951/h.2020.54.2.89-101

Pyka, I. (2010). Bank centralny na współczesnym rynku pieniężnym: dyscyplina regulacyjna, skuteczność, instrumenty. CH Beck.

Romanowska, M., & Kowalik, J. (2016). Analiza powiązań między rentownością a płynnością na przykładzie sektora bankowego w Polsce. Studia i Prace Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego, 44/1, 243–253. https://doi.org/10.18276/sip.2016.44/1-20

Rozporządzenie. (2013). Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012.

Rozporządzenie. (2019). Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/876 z dnia 20 maja 2019 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 575/2013 w odniesieniu do wskaźnika dźwigni, wskaźnika stabilnego finansowania netto, wymogów w zakresie funduszy własnych i zobowiązań kwalifikowalnych, ryzyka kredytowego kontrahenta, ryzyka rynkowego, ekspozycji wobec kontrahentów centralnych, ekspozycji wobec przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania, dużych ekspozycji, wymogów dotyczących sprawozdawczości i ujawniania informacji.

Rozporządzenie. (2024). Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1623 z dnia 31 maja 2024 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 575/2013 w odniesieniu do wymogów dotyczących ryzyka kredytowego, ryzyka związanego z korektą wyceny kredytowej, ryzyka operacyjnego, ryzyka rynkowego oraz minimalnego progu kapitałowego.

Sierpińska, M., & Jachna, T. (2017). Ocena przedsiębiorstwa według standardów światowych. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Smaga, P. (2013). Istota stabilności finansowej. Zeszyt Naukowy Studia i Prace KZIF, 124, 103–121. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2267057

Sobczyk, M. (2010). Statystyka opisowa. Wydawnictwo C.H. Beck.

Stefański, A., & Stola, E., (2011). Wahania kursów walutowych, a bezpieczeństwo działalności banków. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, 33, 115–128. https://journals.wsb.poznan.pl/index.php/znwsb/article/view/1496

Stopczyński, A. (2012). Nowe aspekty jakości nadzorczej w projekcie „Bazylea III”. Bezpieczny Bank, 3(48), 115–126.

Wójcik-Mazur, A. (2019). Identification of the dependences between liquidity risk and internal determinants in Polish banks. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 63(2), 130–142. https:/doi.org/10.15611/pn.2019.2.12

Żukowski, M., (2017). Rentowność sektora bankowego w niestabilnym otoczeniu. Studia prawno-ekonomiczne, CV, 381–395. https://doi.org/10.26485/SPe/2017/105/21