Proces suburbanizacji  jako czynnik zrównoważonego rozwoju – rozwój gospodarczy przez suburbanizację

Agnieszka Wójcik-Czerniawska; Zbigniew Grzymała

doi:10.58683/dnswsb.2020

Data publikacji : 2026-07-10

Tom 110 Nr 1 (2026)

Proces suburbanizacji jako czynnik zrównoważonego rozwoju – rozwój gospodarczy przez suburbanizację

Agnieszka Wójcik-Czerniawska

https://orcid.org/0000-0002-9612-1952

Zbigniew Grzymała

https://orcid.org/0000-0001-8861-8486

DOI: https://doi.org/10.58683/dnswsb.2020

Abstrakt

Migracje ludności oceniane są w różny sposób. Uważa się, że w ciągu najbliższych kilkudziesięciu lat około 80% ludności globu ziemskiego przeniesie się do aglomeracji. Z drugiej strony można zauważyć trend osiedlania się części ludności z dużych aglomeracji na terenach słabo zurbanizowanych lub przynajmniej budowania tam domów weekendowych. Przenosiny na stałe z reguły następują na tereny podmiejskie, które rozrastają się łącznie z infrastrukturą techniczna i społeczną. Zjawisko to nazywane jest suburbanizacją. Związane jest także z powstawaniem miast czy w ogóle jednostek osadniczych jako tzw. sypialń. Do zjawiska suburbanizacji można zaliczyć również zakup lub budowę nieruchomości weekendowych dalej od miast najczęściej na terenach gmin wiejskich. W raku 2020 zauważono dosyć istotne zainteresowanie zakupem nieruchomości poza dużymi miastami. Tłumaczy się to m.in. „ucieczką od wirusa”. Czy taki trend utrzyma się dłużej? Trend ten utrzymał się również po zakończeniu pandemii. „Obserwuje się wzrost liczby ludności w gminach wiejskich i miejsko-wiejskich okalających duże i średnie miasta (proces suburbanizacji). Obszary wiejskie znajdujące się w bezpośrednim otoczeniu dużych ośrodków miejskich są cenione jako atrakcyjne miejsce do zamieszkania dla rodzin z dziećmi ze względu na łatwiejsze i lepsze zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, warunki środowiskowe i dostępność miejskich rynków pracy”.

O wyborze miejsca emigracji z miasta decydują także inne czynniki, z których za najważniejsze uznać należy: odległość miejscowości siedziby gminy od miasta centralnego oraz stopień złożoności sieci transportowej (infrastruktura telekomunikacyjna, drogowa, kolejowa i lotnicza znajdująca się na terenie lub w otoczeniu gminy peryferyjnej), ekologizacja życia społecznego, możliwość świadczenia pracy zdalnej, przeludnienie dużych miast, niższe ceny osiedlenia się na terenach peryferyjnych czy niższe koszty utrzymania.

Koronawirus prawdopodobnie przysłuży się aktualnie zachodzącym procesom suburbanizacji. Ogłaszany tryumfalnie kilka lat temu powrót mieszkańców do centrów polskich miast chyba nie nastąpi. Dogęszczanie prawdopodobnie przestanie być tak popularne, a wygrają rozrzucone na przedmieściach domki z ogródkiem oraz urbanistyka łanowa (czyli domy budowane na wąskich działkach podmiejskich).

Słowa kluczowe:

suburbanizacja, rozwój zrównoważony, rozwój gospodarczy, urbanizacja, obszary funkcjonalne, migracje, teoria ośrodków centralnych, pandemia COVID-19

Inne teksty tego samego autora

Krzysztof Marecki, Agnieszka Wójcik-Czerniawska, Kryptowaluty w dobie pandemii COVID-19 , Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu: Tom 94 Nr 3 (2021)
Agnieszka Wójcik-Czerniawska, Kryptowaluty jako lokata kapitału w dobie COVID-19 , Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu: Tom 89 Nr 2 (2020)
Agnieszka Wójcik-Czerniawska, Kryptowaluta i jej wpływ na globalne finanse , Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu: Tom 84 Nr 1 (2019)
Agnieszka Wójcik-Czerniawska, Specyfika kryptowalut jako nowego elementu rynku finance-technology , Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu: Tom 79 Nr 2 (2018)

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Wójcik-Czerniawska, A., & Grzymała, Z. (2026). Proces suburbanizacji jako czynnik zrównoważonego rozwoju – rozwój gospodarczy przez suburbanizację. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej W Poznaniu, 110(1). https://doi.org/10.58683/dnswsb.2020

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Bibliografia

Berry, B.J.L. (1967). Geography of Market Centers and Retail Distribution. Prentice-Hall.

Berry, B.J.L. (1973). Growth Centers in the American Urban System. Ballinger.

Buko, A. (2012). Archeologia Polski wczesnośredniowiecznej. Odkrycia — hipotezy — interpretacje.

Wydawnictwo Trio.

Callmer, J. (1994). Urbanization in Scandinavia and the Baltic Region c. 700–1100. W: B. Ambrosiani

& H. Clarke (red.), Developments Around the Baltic and the North Sea in the Viking

Age. The Birka Project.

Champion, T. (2001). Urbanization, Suburbanization, Counterurbanization and Reurbanization.

W: R. Padison (red.), Handbook of Urban Studies. SA GE Publication.

Christaller, W. (1933). Die zentralen Orte in Suddeutschland. Eine okonomisch-geographische

Untersuchung ūber die Gesetzmassigkeit der Vorbereitung und Entwicklung der Siedlungen

mit stadtischen Funktionen. G. Fischer.

Christaller, W. (1963). Ośrodki centralne w Południowych Niemczech. W: J. Kostrowicki

(red.), Teoria ośrodkow centralnych. Przegląd Zagranicznej Literatury Geograficznej, 1, 1–72.

Christaller, W. (1966). Central place theory in Southern Germany. Prentice-Hall.

Christaller, W. (1972). Die zentralen Orte in Suddeutschland. Wissenschaftliche Buchgesellschaft.

Chudziak, W. (1997). Wczesnośredniowieczny szlak lądowy z Kujaw do Prus (XI wiek). Studia

i materiały. Uniwersytet Mikołaja Kopernika.

Dostępność mieszkań w Polsce. Kogo teraz stać na własne M? (2024). Propertynews.pl. https://

www.propertynews.pl/mieszkania/dostepnosc-mieszkan-w-polsce-kogo-teraz-stac-na-

-wlasne-m,169727.html

Domański, R. (1993). Gospodarka przestrzenna. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Dziewoński, K. (1956). Geografia osadnictwa i zaludnienia. Przegląd Geograficzny, 28(4),

–764.

Dziewoński, K. (1990). Koncepcje i modele w geografii osadnictwa. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Fox, K.A. & Kumar, K. (1965). The Functional Economic Area: Delineation and Implications

for Economic Analysis and Policy. Papers of the Regional Science Association, 15(1), 57–85.

https://doi.org/10.1111/j.1435-5597.1965.tb01315.x

Friedmann, J. & Miller, J. (1965). The Urban Field. Journal of the American Institute of Planners,

(4), 312–320. https://doi.org/10.1080/01944366508978185

Gawlikowska-Hueckel, K. (2007). Procesy rozwoju regionalnego w Unii Europejskiej. Konwergencja

czy polaryzacja? Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Golachowski, S. (1971). Geografia osadnictwa. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Grzymała, Z., Guzikowski, M. & Wojcik-Czerniawska, A. (2020). Procesy suburbanizacji w wybranych

aglomeracjach miejskich w Polsce — ocena stanu i wyzwania na przyszłość. SGH

(materiały niepublikowane).

Guzikowski, M. (2020). Wybrane koncepcje teoretyczne wyjaśniające migrację ze wsi do

miast — perspektywa ekonomii rozwoju. W: Z. Grzymała, M. Guzikowski, A. Wojcik-

-Czerniawska (red.), Procesy suburbanizacji w wybranych aglomeracjach miejskich w Polsce

— ocena stanu i wyzwania na przyszłość. SGH (materiały niepublikowane).

Hay, D. & Hall, P. (1977). Urban and Regional Planning. Routledge.

Harris, J.R. & Todaro, M.P. (1970). Migration, Unemployment and Development: A Two-

-Sector Analysis, American Economic Review, 60(1), 126–142.

Harris, C.D. & Ullman, E.L. (1945). The Nature of Cities. The Annals of the American Academy

of Political and Social Science, 242(1), 7–17. https://doi.org/10.1177/000271624524200103

Hirschman, A.O. (1958). The Strategy of Economic Development. Yale University Press.

Huff, D.L. (1963). A Probabilistic Analysis of Shopping Center Trade Areas. Land Economics,

(1), 81–90. https://doi.org/10.2307/3144521

Huff, D.L. (1964). Defining and Estimating a Trading Area. Journal of Marketing, 28(3), 34–38.

https://doi.org/10.2307/1249154

Isard, W. (1956). Location and Space-Economy. MIT Press.

Jedlecki, P. (2020). Pandemia koronawirusa nie zatrzymała ludzi. Trwa ucieczka z Katowic,

Sosnowca, Bytomia i innych dużych miast. Wyborcza.pl. https://katowice.wyborcza.pl/kat

owice/7,35063,26374699,pandemia-koronawirusa-nie-zatrzymala-ludzi-trwa-ucieczka-z.

html

Kacperski, W. (2020). Czy koronawirus zmieni miasto? Kultura Liberalna, 589. https://kulturaliberalna.

pl/2020/04/01/czy-koronawirus-zmieni-miasto/

Kociuba, D. (2018). Teoria i praktyka wsparcia zrownoważonego rozwoju miejskich obszarow

funkcjonalnych w Polsce. Biuletyn KPZK PAN, 272, 316–327.

Korcelli, P. (1976). Urban Systems and Spatial Structure of Metropolitan Areas. Geographia

Polonica, 34.

KPZK 2030 (2012). Uchwała Rady Ministrow nr 239. Monitor Polski, 252.

Kuciński, K. (2004). Geografia ekonomiczna. Zarys teoretyczny. Szkoła Głowna Handlowa.

Losch, A. (1940). Die raumliche Ordnung der Wirtschaft. Gustav Fischer.

Maik, W. (1992). Podstawy geografii miast. Uniwersytet Mikołaja Kopernika.

Malisz, B. (1981). Planowanie miast i osiedli. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

McKenzie, R.D. (1933). The Metropolitan Community. McGraw-Hill.

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (2012). Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego.

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (2013). Kryteria delimitacji miejskich obszarow funkcjonalnych.

Moździoch, S. (1999). Miejsca centralne Polski wczesnopiastowskiej. Organizacja przestrzeni

we wczesnym średniowieczu jako źrodło poznania systemu społeczno-gospodarczego.

W: S. Moździoch (red.), Centrum i zaplecze we wczesnośredniowiecznej Europie Środkowej (s.

–51). Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk. Oddział we Wrocławiu.

Myrdal, G. (1957). Economic Theory and Underdeveloped Regions. Duckworth.

Nakoinz, O. (2010). Concepts of Central Place Research in Archaeology. W: Kiel Graduate

School „Human Development in Landscapes” (red.), Landscapes and Human

Development: The Contribution of European Archaeology (s. 251–264). https://doi.

org/10.13140/2.1.3889.0243

PAP (2021). PKO BP: Polacy wybierają domy za miastem. https://www.pap.pl/

mediaroom/860877%2Cpko-bp-polacy-wybieraja-domy-za-miastem.html

Piekalski, J. (1991). Wrocław średniowieczny : studium kompleksu osadniczego na Ołbinie w VII–

–XIII w. Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej.

Perroux, F. (1950). Economic Space: Theory and Applications. Quarterly Journal of Economics,

(1). https://doi.org/10.2307/1881960

Potrykowska, A. (1989). Funkcjonalne regiony miejskie w krajowym systemie osadniczym.

W: P. Korcelli & Gawryszewski A. (red.), Przemiany systemow osadniczych w Polsce.

IGiPZ PAN.

Prawo ochrony środowiska (2024). Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

Dziennik Ustaw 2024, poz. 1940.

Rączkowski, W. (2002). Archeologia lotnicza: metoda wobec teorii. Wydawnictwo Naukowe

UAM.

Rostow, W.W. (1971). The Stages of Economic Growth: A Non-Communist Manifesto. Cambridge

University Press.

Siemianowska, E. (2014). O zastosowaniu niektorych modeli teoretycznych w badaniach

nad ośrodkami miejskimi w średniowieczu. Archaeologia Historica Polona, 22, 27–54.

https://doi.org/10.12775/AHP.2014.002

Sindbak, S.M. (2009). Network and Nodal Points. Antiquity, 83(311), 119–132. https://doi.

org/10.1017/S0003598X00094886

Singer, H.W. (1964). International Development: Growth and Change. McGraw-Hill.

Sołtysiak, A. (2006). Physical Anthropology and the „Sumerian problem”. Studies in Historical

Anthropology, 4, 145–158.

Sudra, P. (2018). Ewolucja kryteriow delimitacji wielkomiejskich układow osadniczych

w Polsce. Przegląd Geograficzny, 90(2), 181–208. https://doi.org/10.7163/PrzG.2018.2.1

Śleszyński, P. (2013). Delimitacja Miejskich Obszarow Funkcjonalnych stolic wojewodztw.

Przegląd Geograficzny, 85(2), 173–197. https://doi.org/10.7163/PrzG.2013.2.2

Śleszyński, P. (2015). Problemy delimitacji miejskich obszarow funkcjonalnych w Polsce.

Rozwoj Regionalny i Polityka Regionalna, 29, 37–53. https://doi.org/10.14746/

rrpr.2015.29.04

Todaro, M.P. (1969). A Model of Labor Migration and Urban Unemployment in Less Developed

Countries. American Economic Review, 59(1), 138–148.

Uchwała (2023). Uchwała nr 193 w sprawie przyjęcia aktualizacji „Strategii zrownoważonego

rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa 2030”. Monitor Polski 2023, poz. 1214.

Ullman, E.L. (1941). A Theory of Location for Cities. American Journal of Sociology, 46(6),

–864.

Ustawa (2003). Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Dziennik Ustaw 2003, poz. 717.

Wallerstein, I. (1974). The Modern World-System. Academic Press.

Wyrobisz, A. (1989). Nowe koncepcje w badaniach nad historią miast europejskich. Przegląd

Historyczny, 80(1), 155–174.

Zadrożniak, A. (2015). Jakość życia w kontekście koncepcji zrownoważonego rozwoju.

Acta Universitatis Lodziensis Folia Oeconomica, 2(313). http://dx.doi.org/10.18778/0208-

313.02

Ziołkowska, A. (2020). Metody badań urbanizacji na gruncie geografii osadnictwa i gospodarki

przestrzennej. Urban Development Issues, 66, 69–79. https://doi.org/10.2478/

udi-2020-0012