Wiedza ubezpieczonych o polskim systemie rentowym i ich propozycje zmian w systemie

Roman Garbiec

doi:10.58683/dnswsb.2119

Data publikacji : 2026-01-03

Tom 109 Nr 2 (2025)

Wiedza ubezpieczonych o polskim systemie rentowym i ich propozycje zmian w systemie

Roman Garbiec

DOI: https://doi.org/10.58683/dnswsb.2119

Abstrakt

Reforma polskiego systemu ubezpieczeń społecznych zrealizowana w 1999 roku nie objęła systemu rentowego. System ten funkcjonuje (z niewielkimi zmianami) według zasad wprowadzonych w 1971 roku. Pomimo tak starych rozwiązań w tym zakresie wiedza ubezpieczonych o nim jest nieodpowiednia.

Celem niniejszego artykułu jest prezentacja zakresu wiedzy ubezpieczonych o polskim systemie rentowym i ich propozycje reformy tego systemu . Metodą badawczą wykorzystaną w przygotowaniu artykułu była ankieta, którą zbadano 502 osoby ubezpieczone w polskim systemie ubezpieczeń społecznych oraz analiza literatury.

Zakres wiedzy ubezpieczonych o polskim systemie rentowym jest niewystarczający, znikomy lub żaden. Paradoksem jest fakt, że system ten jest obowiązkowy, a jego uczestnicy nie znają zasad funkcjonowania systemu i niezbyt chętnie chcą poszerzyć swoją wiedzę o nim. Niski stan wiedzy ubezpieczonych ma wpływ na ich propozycje reformy systemu. Z przeprowadzonego badania wynika, że znaczna część respondentów chce reformować publiczny system rentowy poprzez zwiększenie dopłat państwa albo zachować aktualne rozwiązania. W związku z tym konieczne są dalsze działania prowadzące do zwiększenia poziomu wiedzy ubezpieczonych wykorzystując między innymi wskazane przez nich propozycje. Zadania te winny być realizowane przez system edukacji w szkołach oraz działania firmy ubezpieczeniowej realizującej zadania z tego zakresu (ZUS) oraz pracodawców.

Słowa kluczowe:

system rentowy, wiedza, niewiedza, zmiany w systemie

Inne teksty tego samego autora

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Garbiec, R. (2026). Wiedza ubezpieczonych o polskim systemie rentowym i ich propozycje zmian w systemie. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej W Poznaniu, 109(2). https://doi.org/10.58683/dnswsb.2119

Wskaźniki altmetryczne

Cited by / Share

Bibliografia

Bartkowiak, M., & Ratajczak, J. (2021). Renta rodzinna a adekwatność świadczeń z zabez¬pieczenia społecznego kobiet i mężczyzn w ustawowym wieku emerytalnym w Polsce. Ubezpieczenia Społeczne. Teoria i praktyka, 2, 37.

Błoch, W. (2018). Niespójność systemu emerytalnego i systemu rentowego w Polsce. Gospo¬darka w Praktyce i Teorii, 53(4), 37–38. https://doi.org/10.18778/1429-3730.53.02

Börsch-Supan, A., Rausch, J., & Goll, N. (2020). Social security reforms and the changing retirement behavior in Germany. W: A. Börsch-Supan, & C.C. Coile (red.), Social Security and Retirement Around the World (s. 175–226). University of Chicago Press. http://www. nber.org/papers/w27518

Fehr, H., & Fröhlich, A. (2024). Optimal retirement with disability pensions. Journal of Pension Economics & Finance, 23(3), 335–337. https://doi.org/10.1017/S1474747223000227

Garbiec, R. (2020a). Finansowe aspekty rozwoju zintegrowanego publicznego systemu ubezpieczeń społecznych w Polsce. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 64(4), 33–51. https://doi.org/10.15584/nsawg.2020.4.3

Garbiec, R. (2020b). Restructuring of the Disability Pension Scheme Following a Concept of an Integrated Public Social Insurance System in Poland. W: R. Ulewicz, & R.R. Nikolic (red.), System Safety: Human — Technical Facility — Environment. De Gruyter Poland. https://doi.org/10.2478/czoto-2020-0002

Hernæs, E., Markussen, S., Piggott, J., & Røed, K. (2024). The impact of pension reform on employment, retirement, and disability insurance claims. Journal of Population Econo¬mics, 37(76), 27–77. https://doi.org/10.1007/s00148-024-01052-5

Janich, N., Rhein, L., & Simmerling, A. (2010). Do I Know What I Don’t Know? The Com¬munication of Non-Knowledge and Uncertain Knowledge in Science. Fachsprache, 3–4, 95. http://www.fachsprache.net/upload/Articles/Janich_Rhein_ Simmerling_Do _I_know_3–4_2010.pdf

Klein, J., Reini, K., & Saarela, J. (2021). Sickness Absence and Disability Pension in the Very Long Term: A Finnish Register-Based Study With 20 Years Follow-Up. Public Health, 9, 556–648. https://doi.org/10.3389/fpubh.2021.556648

Maestas, N. Mullen, K.J., & Strand, A. (2021). The effect of economic conditions on the disability insurance program: evidencefrom the great recession. Journal of Public Eco¬nomics, 199, 104410. https://doi.org/10.1016/j.jpubeco.2021.104410

Maliszewski, M., & Lizakowski, P. (2019). Bezpieczeństwo socjalne osób całkowicie nie¬zdolnych do pracy w świetle ustawy o rencie socjalnej. Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa, 12, 207.

Marczak, R. (2016). Wiedza Polaków o systemie emerytalnym. Wyniki badań empirycznych, Polityka Społeczna numer tematyczny, s. 33–36.

Mesjasz, Cz. (2017). Ignorancja i wiedza w zarządzaniu. Przegląd Organizacji, 7(930), 3–10. https://doi.org/10.33141/po.2017.07.01

Morris, Z.A. (2024). A Framework for Evaluating the Adequacy of Disability Benefit Pro¬grams and its Application to the U.S. Social Security Disability Programs. Journal of Social Policy, 53(4), 1016–1032. https://doi.org/10.1017/S0047279422000745

Pogonowski, M. (2020). Prewencja rentowa jako metoda przeciwdziałania niezdolności do pracy: wybrane aspekty. Środkowoeuropejskie Studia Polityczne, 1, 115. https://doi. org/10.14746/ssp.2020.1.6

Proctor, R.N. (2008). Agnotology. A Missing Term to Describe the Cultural Production of Igno¬rance (and Its Study). W: R.N. Proctor, & L. Schiebinger (red.), Agnotology: The Making and Unmaking of Ignorance (s. 1–35), Stanford University Press.

Roberts, J. (2012). Organizational Ignorance: Towards a Managerial Perspective on the Unknown. Management Learning, 44(3), 219. https://doi.org/10.1177/1350507612443208

Scheubel, B., Schunk, D., & Winter, J. (2013). Strategic responses: a survey experiment on opposition to pension reforms. Scandinavian Journal of Economics, 115(2), 549–574. https://doi.org/10.1111/sjoe.12009

Sohlman, P. (2024). Predictors of disability retirement — a prediction model for disability pension application risk. European Journal of Public Health, 34(Supplement_3), https:// doi.org/10.1093/eurpub/ckae144.579

Szlachta-Kisiel, K. (2020). Ewolucja ryzyka niezdolności do pracy. W: M. Borski, D. Fleszer, A. Pokora, & A. Rogacka-Łukasik (red.), Prawo i czas: księga jubileuszowa z okazji 80-lecia urodzin Profesora Adama Lityńskiego (s. 154–186). Humanitas.

Uścińska, G. (2021). Ubezpieczenia rentowe i świadczenia dla osób niesamodzielnych: przykładowe obszary działań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz osób niepeł¬nosprawnych. Niepełnosprawność, 1/2, 64.

Virtanen, M., Heikkilä, K., Vahtera, J., Kivimäki M., Halonen, J.I., Alexanderson, K., Rau¬tiainen, S., Lallukka, T., & Mittendorfer-Rutz, E. (2022). Clustering of disability pension and socioeconomic disadvantage in Sweden: a geospatial analysis. European Journal of Public Health, 32(5), 703–708. https://doi.org/10.1093/eurpub/ckac096

Wittlund, S., Mykletun, A., & Lorentzen, T. (2022). Disability pension dynamics in early adulthood: A two-decade longitudinal study of educational, work and welfare-state. SSM. Population Health, 12, 101062.